Agregaty wody lodowej z chłodzeniem wyparnym: zasada działania i dobór

Zaktualizowano w sierpniu 2026 r.

Wyparny agregat wody lodowej to przemysłowe urządzenie chłodnicze, które odprowadza ciepło przez odparowanie wody na zwilżonej wężownicy skraplacza. Dzięki temu w pomieszczeniu technicznym może utrzymywać niższą temperaturę skraplania, a tym samym ograniczać pobór mocy sprężarki w porównaniu z podobnym agregatem chłodzonym powietrzem, gdy warunki są gorące i suche. To inne urządzenie niż dwa produkty, których użytkownicy często szukają pod tą samą nazwą: przenośny lub montowany na dachu „swamp cooler” (chłodnica ewaporacyjna), który nawiewa do budynku bezpośrednio schłodzone wyparnie powietrze, a także wewnętrzna wężownica parownika, obecna w każdym agregacie wody lodowej niezależnie od sposobu odprowadzania ciepła. Jeśli poszukiwany jest przenośny klimatyzator ewaporacyjny lub urządzenie montowane w oknie do pomieszczenia albo na plac budowy, ta strona również go nie dotyczy — takie urządzenia bezpośrednio chłodzą powietrze zewnętrzne i należą do zupełnie innej kategorii produktów. Ten poradnik dotyczy przemysłowych agregatów do chłodzenia procesowego: opisuje ich działanie, sytuacje, w których sprawdzają się lepiej od innych rozwiązań, oraz kwestie, które należy sprawdzić przed wysłaniem zapytania o wycenę.

Czym jest wyparny agregat wody lodowej?

Wyparny agregat wody lodowej chłodzi wodę lub płyn procesowy za pomocą układu chłodniczego ze skraplaczem chłodzonym wyparnie. Woda jest rozpylana lub rozprowadzana cienką warstwą na wężownicy skraplacza, a wentylator wymusza przepływ powietrza zewnętrznego przez jej powierzchnię. Odparowująca woda znacznie skuteczniej odprowadza ciepło niż samo suche powietrze. W rezultacie temperatura skraplania zależy od temperatury termometru mokrego powietrza zewnętrznego, która jest zazwyczaj znacznie niższa od temperatury termometru suchego.

Ta zamiana — niewielkiej ilości ciepła jawnego na znacznie większy efekt związany z ciepłem utajonym — odpowiada za całą przewagę tego rozwiązania. Ta sama podstawowa zasada fizyczna leży u podstaw opisu chłodzenia skraplacza wyparnego w materiałach PNNL dotyczących budownictwa.

Ta nazwa pojawia się w wynikach wyszukiwania i codziennych rozmowach w branży w odniesieniu do dwóch innych urządzeń, dlatego warto poświęcić 30 sekund na ich rozróżnienie przed rozmową z dostawcą.

Na rynku dostępne są co najmniej dwie różne konstrukcje określane jako „wyparne agregaty wody lodowej”. Nie można ich stosować zamiennie przy porównywaniu parametrów:

• Agregat sprężarkowy ze skraplaczem wyparnym — standardowa instalacja ze sprężarką śrubową lub spiralną, w której chłodzenie wyparne obejmuje wyłącznie stronę skraplacza. W tej konstrukcji powstaje większość dostępnych na rynku urządzeń kompaktowych o wydajności 19–800 TR i na niej koncentruje się ten poradnik.
• Agregat bez sprężarki, działający poniżej temperatury termometru mokrego — inna konstrukcja wykorzystująca pośrednie chłodzenie wyparne, która schładza wodę poniżej temperatury termometru mokrego powietrza zewnętrznego. Przeznaczona jest do systemów ogrzewania i chłodzenia podłogowego lub klimakonwektorów. Została przebadana w 2015 r. w laboratorium Western Cooling Efficiency Center przy University of California, Davis. Poniżej przytaczamy wyraźnie oznaczone wyniki dotyczące sprawności, ponieważ są rzeczywiste i przydatne. Opisują jednak inne urządzenie niż agregaty ze sprężarką, o które najczęściej pytają nabywcy przemysłowi.

Jak działają wyparne agregaty wody lodowej

Sam proces jest prosty: woda jest stale rozpylana lub rozprowadzana cienką warstwą na wężownicy skraplacza, a wentylator wymusza stały przepływ powietrza zewnętrznego przez zwilżoną powierzchnię. Podczas odparowywania każdy kilogram wody pochłania około 2 501 kilodżuli ciepła utajonego. Energia ta musi pochodzić z otoczenia — w tym przypadku z czynnika chłodniczego wewnątrz wężownicy.

Na tym polega istota rozwiązania: wymiana ciepła na sucho może zbliżyć się jedynie do temperatury termometru suchego powietrza zewnętrznego, podczas gdy wyparne odprowadzanie ciepła może osiągnąć znacznie niższą temperaturę termometru mokrego. Odparowanie wykonuje dodatkową pracę termodynamiczną, niemożliwą przy użyciu suchej wężownicy — odbiera dodatkowe ciepło powietrzu przepływającemu przez zwilżoną powierzchnię, poza ciepłem jawnym, które może odebrać sucha wężownica. Im niższa wilgotność względna powietrza zewnętrznego, tym więcej energii utajonej może ono odprowadzić w strumieniu powietrza.

Różnica między temperaturą termometru suchego a temperaturą termometru mokrego to depresja temperatury termometru mokrego. Za jej wykorzystanie wyparny agregat wody lodowej płaci wodą. Im większa depresja, tym większa korzyść — dlatego technologia najlepiej sprawdza się w gorącym i suchym klimacie. Im mniejsza depresja, tym mniejsza korzyść; w nasyconym, wilgotnym powietrzu o dużej zawartości pary wodnej może ona zniknąć całkowicie. Podobne zależności wykazało badanie laboratoryjne z 2015 r. konstrukcji bez sprężarki, działającej poniżej temperatury termometru mokrego, przeprowadzone przez Southern California Edison i University of California, Davis. W warunkach projektowych badane urządzenie wytwarzało wodę lodową o temperaturze 60–66°F (15,6–18,9°C), zużywając 1,0-2,5 galonów na tonogodzinę dostarczonego chłodzenia. Jest to konstrukcja bez sprężarki, a nie cykl sprężarkowy będący głównym tematem tego poradnika. Wartości te pokazują jednak, jak daleko można teoretycznie posunąć wyparne odprowadzanie ciepła, a nie jakie parametry osiągnie urządzenie sprężarkowe.

Agregaty wody lodowej: chłodzenie wyparne, powietrzne i wodne

Nabywcy porównujący typy agregatów wody lodowej analizują w rzeczywistości trzy sposoby chłodzenia skraplacza, a nie trzy różne urządzenia. Skraplacz chłodzony powietrzem odprowadza ciepło wyłącznie do powietrza zewnętrznego, dlatego jego wydajność i sprawność spadają wraz ze wzrostem temperatury termometru suchego. Urządzenie o znamionowym COP 3.2 może osiągnąć wartość bliższą 2.7 przy temperaturze termometru suchego w połowie zakresu 40°C, a jego wydajność może spaść o ponad jedną trzecią w porównaniu z warunkami projektowymi. Skraplacz chłodzony wodą odprowadza ciepło do oddzielnego obiegu wodnego, który następnie jest chłodzony w zewnętrznej wieży chłodniczej. Dodaje to drugi etap wymiany ciepła i wymaga miejsca na pomieszczenie techniczne. Takie rozwiązanie bywa nieprecyzyjnie nazywane parownikiem chłodzonym wodą, choć parownik i skraplacz pozostają odrębnymi podzespołami. W skraplaczu wyparnym wężownica jest bezpośrednio zwilżana, dzięki czemu czynnik chłodniczy i woda korzystają z tej samej powierzchni wymiany ciepła, a warunki odniesienia stanowi zazwyczaj znacznie niższa temperatura termometru mokrego. Różnica w sprawności wynika z wymagań, a nie tylko z deklaracji marketingowych: federalne kryteria DOE dotyczące zakupu agregatów wody lodowej (październik 2024 r.) wymagają znacznie wyższej sprawności przy pełnym obciążeniu urządzeń chłodzonych wodą niż chłodzonych powietrzem — 0,501-0,728 kW/ton dla jednostek wyporowych i odśrodkowych chłodzonych wodą w porównaniu z minimalną wartością EER 10,890-10,964 dla urządzeń chłodzonych powietrzem. Konstrukcje ze skraplaczem wyparnym osiągają wartości bliższe urządzeniom chłodzonym wodą, ponieważ w obu przypadkach punktem odniesienia jest temperatura termometru mokrego, a nie suchego.

Bezpośrednie i pośrednie wyparne chłodzenie wstępne powietrza — nie skraplacza, lecz samego napływającego powietrza — zapewnia równie szeroki zakres parametrów zależnie od grubości materiału chłodzącego. Producent Cambridge Air Solutions podaje skuteczność na poziomie 55–70% dla standardowego materiału z włókien osikowych o grubości 1–2 inch, 80–90% dla sztywnych materiałów o grubości 8–12 inch oraz ponad 100% względem temperatury termometru suchego dla dwustopniowych konstrukcji pośrednio-bezpośrednich. W suchym klimacie pobór mocy wynosi zaledwie 0,22 kW/ton, w porównaniu z około 1 kW/ton dla chłodzenia sprężarkowego. Wartości te dotyczą urządzeń do chłodzenia wstępnego po stronie powietrza, a nie skraplaczy wyparnych agregatów wody lodowej, na których koncentruje się ten poradnik. Pokazują jednak tę samą zależność: większa powierzchnia, dłuższy kontakt i intensywniejsze odparowanie dają większy efekt, ograniczony jedynie lokalną depresją temperatury termometru mokrego.

Jeśli powyższe porównanie wskazuje, że lepszy będzie jeden z dwóch pozostałych sposobów chłodzenia skraplacza, strony Koven Air dotyczące urządzeń chłodzonych powietrzem i chłodzonych wodą szczegółowo omawiają dobór i wybór tych konstrukcji. Narzędzie do porównywania kosztów eksploatacji pozwala sprawdzić rzeczywiste wartości dla warunków danego obiektu.

Wyparne agregaty wody lodowej a wieże chłodnicze

Inżynierowie, którzy poznają tę kategorię urządzeń, często pytają: „czy to właściwie nie jest wieża chłodnicza?”. Nie jest, a różnica wykracza poza nazewnictwo. CDC stosuje to samo rozróżnienie w kontekście zdrowia publicznego: otwarta wieża chłodnicza rozpyla wodę ze skraplacza w strumieniu powietrza, a następnie kieruje schłodzoną wodę z powrotem do skraplacza. Skraplacz wyparny utrzymuje płyn procesowy lub czynnik chłodniczy wewnątrz wężownicy, bez bezpośredniego kontaktu z powietrzem chłodzącym. CDC zaznacza jednak, że oba rozwiązania uwalniają aerozole i podlegają takim samym wymogom kontroli Legionella. Dlatego w poniższej sekcji dotyczącej konserwacji uwzględniono ten sam standard zarządzania wodą.

Praktyczna wskazówka stosowana przez wielu inżynierów: jeśli potrzebne jest jedno kompaktowe urządzenie zewnętrzne z wbudowanym układem chłodniczym, zazwyczaj lepiej sprawdzi się agregat ze skraplaczem wyparnym. Jeśli projekt od początku zakłada wieżę i pomieszczenie techniczne — często przy bardzo dużej wydajności lub kilku agregatach korzystających ze wspólnego obiegu wieży — lepszym rozwiązaniem może być wieża z obiegiem zamkniętym lub otwartym. Krótko mówiąc: skraplacz wyparny to zupełnie inne urządzenie niż wieża chłodnicza, choć oba rozwiązania odprowadzają ciepło przez odparowanie.

Chłodzenie wyparne a adiabatyczne: czym się różnią?

Dostawcy oferują także agregaty „adiabatyczne” i chłodnice suche. W materiałach marketingowych terminy te bywają stosowane na tyle swobodnie, że warto precyzyjnie odróżnić takie rozwiązanie od bezpośredniego chłodzenia wyparnego. System adiabatyczny wykorzystuje skraplacz chłodzony powietrzem lub wężownicę chłodnicy suchej, ale dodaje maty chłodzące przed wężownicą, aby wstępnie schłodzić napływające powietrze, zanim dotrze ono do powierzchni lamelowej. Sama wężownica pozostaje sucha — tak samo rozróżnia te rozwiązania przewodnik PNNL dotyczący budownictwa.

Ponieważ maty działają tylko wtedy, gdy wymagają tego warunki, zazwyczaj w najgorętszych godzinach dnia, system adiabatyczny zużywa ułamek ilości wody wykorzystywanej przez stale zwilżany skraplacz wyparny lub wieżę. Kompromis dotyczy mocy chłodniczej i zużycia energii: temperatura skraplania jest wyższa od temperatury termometru suchego powietrza schłodzonego wstępnie, a nie od temperatury termometru mokrego. Technologia wychwytuje więc mniejszą część dostępnej depresji i zapewnia mniejszy całkowity efekt chłodzenia niż właściwy skraplacz wyparny. To nadal skuteczne rozwiązanie dla odpowiednich obiektów — pozwala po prostu wykorzystać mniejszą część dostępnych korzyści.

Sprawność i oszczędność wody: dane liczbowe

Dla dostępnego na rynku śrubowego/spiralnego agregatu wody lodowej ze skraplaczem wyparnym o mocy od 19–800 TR reprezentatywne znamionowe parametry pracy to COP 5,7–6,0 przy temperaturze wody lodowej na wylocie 7°C, temperaturze suchego termometru 35°C i temperaturze mokrego termometru 26°C. W sześciu rzeczywistych modelach o mocach od około 160 kW do 1 297 kW zużycie wody uzupełniającej wynosi około 0,78–0,80% przepływu wody lodowej. Dane te dotyczą wyłącznie zużycia wody uzupełniającej na miejscu; przedmuch, unoszenie kropel i zapotrzebowanie na uzdatnianie wody to dodatkowe kwestie, zależne od lokalnego składu chemicznego wody, a nie od samego agregatu.

Korzyści pod względem sprawności rosną wraz ze wzrostem temperatury otoczenia, ponieważ właśnie wtedy chłodzony powietrzem agregat najszybciej traci wydajność. W jednym z udokumentowanych przez Koven Air zakładów — fabryce preform PET — dwa chłodzone powietrzem agregaty wody lodowej ze sprężarkami śrubowymi o mocy 800 kW, dla których znamionowy współczynnik COP wynosił 3.2, osiągały zmierzony COP 2.7 przy temperaturze otoczenia 45°C. Wydajność chłodnicza spadła o ponad jedną trzecią, a temperatura zasilania wodą lodową wzrosła z docelowych 12±1°C do 14,5–16°C. Wydłużył się cykl wtrysku (28s → 35s), ilość braków wzrosła z 1,2% do 3,8%, a miesięczna produkcja spadła o ponad 12%. Kollasch, kierownik ds. produktów skraplaczy wyparnych w Evapco, precyzyjniej określił ten potencjał w artykule opublikowanym w ACHR News: „Moc sprężarki można zmniejszyć o 1% do 2% na każdy spadek temperatury skraplania o 1°F.”

Dla porównania warto przytoczyć osobny wynik dotyczący zupełnie innej konstrukcji: w badaniu laboratoryjnym z 2015 roku, sfinansowanym przez Southern California Edison, Western Cooling Efficiency Center przy University of California, Davis przetestowało bezsprężarkowy agregat wyparny pracujący poniżej temperatury mokrego termometru. Zmierzony współczynnik efektywności wyniósł od 5 do 8 w normalnych warunkach pracy, przy zużyciu wody na poziomie 1.0 to 2,5 gallons per ton-hour. To pojedyncze badanie laboratoryjne sprzed około dekady, którego wyników nie należy traktować jako aktualnego ani ogólnego punktu odniesienia dla parametrów pracy. Dotyczy ono innej technologii, bez sprężarki, przetestowanej jeden raz w jednym projekcie — nie opisuje sprężarkowych agregatów wody lodowej ze skraplaczem wyparnym, o które najczęściej pytają odbiorcy przemysłowi. Przytaczamy ten wynik wyłącznie dlatego, że jest to rzadki niezależny pomiar laboratoryjny pokazujący, jak daleko można w zasadzie posunąć wyparne odprowadzanie ciepła, a nie dlatego, że pozwala przewidzieć parametry dowolnego dostępnego na rynku agregatu wody lodowej ze skraplaczem wyparnym.

Jedno ważne zastrzeżenie dotyczące określenia „oszczędność wody”: ma ono sens tylko w odniesieniu do jasno określonego punktu odniesienia. U.S. Department of Energy wskazuje, że otwarte systemy chłodzenia wyparnego zużywają znaczne ilości wody, a jej straty wynikają z parowania, przedmuchu, wycieków i unoszenia kropel. Dlatego „oszczędność wody” należy rozumieć jako „mniejsze zużycie energii elektrycznej i określoną ilość dodatkowej wody zużywanej na miejscu w porównaniu z konkretnym punktem odniesienia dla układu chłodzonego powietrzem”, a nie jako bezwarunkowe zmniejszenie całkowitego zużycia zasobów.

Kiedy warto stosować agregaty wody lodowej ze skraplaczem wyparnym

Agregaty wody lodowej ze skraplaczem wyparnym stosuje się w wielu rodzajach obiektów, jeśli występują łącznie trzy warunki: znaczna różnica między temperaturą suchego i mokrego termometru, dostępność wody uzupełniającej oraz proces wymagający stabilniejszej temperatury wody lodowej, niż może zapewnić układ chłodzony powietrzem w warunkach wysokiej temperatury. Takie obiekty obejmują między innymi szpitale i placówki nauk przyrodniczych, w których nie można dopuścić do wahań temperatury wody lodowej; zakłady produkcyjne i obiekty w parkach przemysłowych wykorzystujące formowanie wtryskowe, wytłaczanie lub inne procesy wrażliwe na temperaturę; hale produkcji półprzewodników i elektroniki; centra danych; a także obiekty rolnicze zajmujące się łańcuchem chłodniczym lub kontrolą warunków uprawy.

W wielu takich obiektach obciążenie chłodnicze gwałtownie rośnie podczas letnich fal upałów — właśnie wtedy, gdy układ odniesiony do temperatury mokrego termometru zachowuje przewagę nad przeciążonym, tradycyjnym systemem klimatyzacji. Warto pamiętać, że proces wyparny zachodzi wyłącznie po stronie skraplacza i nie ma kontaktu z powietrzem nawiewanym do budynku. W odróżnieniu od pomieszczeniowego chłodzenia wyparnego nie doprowadza więc do pomieszczeń powietrza zewnętrznego ani wilgoci. Jakość powietrza wewnętrznego ma znaczenie w jednym przypadku: przy lokalizacji urządzenia, by uniknąć unoszenia kropel, o czym mowa w sekcji poświęconej konserwacji.

Centra danych to szybko rozwijające się zastosowanie, któremu warto poświęcić osobną uwagę. W przeciwieństwie do odprowadzania wyłącznie ciepła jawnego, na którym opierają się tradycyjne systemy klimatyzacji, układy ze skraplaczami wyparnymi zapewniają rzeczywistą przewagę pod względem sprawności w zamian za konieczność gospodarowania wodą. W wytycznych federalnych tę zależność w centrach danych opisują dwa powiązane wskaźniki: Power Usage Effectiveness (PUE, całkowite zużycie energii w obiekcie podzielone przez zużycie energii przez sprzęt IT) oraz Water Usage Effectiveness (WUE, roczne zużycie wody w obiekcie w litrach podzielone przez zużycie energii przez sprzęt IT w kWh). W udokumentowanej instalacji hybrydowej w centrum danych Energy Systems Integration Facility należącym do National Laboratory of the Rockies (NLR, wcześniej National Renewable Energy Laboratory) w Golden w stanie Colorado połączono wyparne i suche odprowadzanie ciepła w systemie Thermosyphon Cooler Hybrid System. W pierwszym roku pracy odnotowano PUE na poziomie 1.034 oraz WUE wynoszące 0.7 liters/kWh, w porównaniu z szacowanym WUE na poziomie 1.42 liters/kWh, gdyby obiekt korzystał wyłącznie z wież chłodniczych. System przełącza się między wyparnym i suchym odprowadzaniem ciepła zależnie od warunków zewnętrznych, zamiast stale działać w jednym trybie. Proste działania eksploatacyjne dodatkowo zwiększają oszczędności: zwiększenie krotności zatężenia w obiegu dystrybucji wody typu wieżowego z 3 do 6 zmniejsza zapotrzebowanie na wodę uzupełniającą o około 20%, a ilość wody odprowadzanej w ramach przedmuchu o około 50%. Nie wymaga to żadnych innych zmian w układzie dystrybucji — ta sama woda chłodząca jest po prostu wykorzystywana więcej razy przed odprowadzeniem.

Dobór i wybór agregatu wody lodowej ze skraplaczem wyparnym

Moc agregatów wody lodowej ze skraplaczem wyparnym dobiera się w tonach chłodniczych (TR) do rzeczywistych warunków projektowych, a nie katalogowej temperatury mokrego termometru. Urządzenie o parametrach znamionowych podanych dla umiarkowanej temperatury mokrego termometru będzie działać poniżej oczekiwań, jeśli w obiekcie projektowa temperatura mokrego termometru jest wyższa. Na tym etapie warto również rozważyć konkurencyjne rozwiązania z pełnej gamy przemysłowych agregatów wody lodowej Koven Air, w tym zwykłe systemy bezpośredniego odparowania chłodzone powietrzem w obiektach, w których woda nie jest realną opcją. Przed wysłaniem zapytania ofertowego należy ustalić poniższe parametry, w miarę możliwości weryfikując je na podstawie danych klimatycznych American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers (ASHRAE). Dostawca, który nie potrafi szybko udzielić odpowiedzi na wszystkie pytania, daje tym samym istotny sygnał ostrzegawczy.

Warto pamiętać, że oferta producentów agregatów wody lodowej ze skraplaczem wyparnym obejmuje zarówno duże międzynarodowe koncerny OEM, jak i małych regionalnych specjalistów, a produkty poszczególnych dostawców nie będą pasować do każdej sytuacji. Urządzenie odpowiednie na przykład do modernizacji centrum danych może być źle dobrane do zakładu przetwórstwa spożywczego, który ma szczególne wymagania dotyczące możliwości czyszczenia i higieny. Nie istnieje jeden „najlepszy agregat wody lodowej ze skraplaczem wyparnym”, który sprawdzi się niezależnie od kontekstu. Porównanie krzywych wydajności od co najmniej dwóch lub trzech dostawców dla rzeczywistej projektowej temperatury mokrego termometru w obiekcie — a nie temperatury katalogowej — ma największy wpływ na dobór. To także etap, na którym zaczynają się różnić oferty cenowe, ponieważ propozycje urządzeń o zbyt małej lub zbyt dużej mocy często wyglądają na papierze taniej. Linia produktów Koven Air wywodzi się od agregatu wody lodowej ze sprężarką śrubową, który firma wprowadziła przy założeniu w 2007 r. Ta sama wiedza inżynierska w zakresie sprężarek śrubowych i spiralnych stanowi dziś podstawę gamy agregatów wody lodowej ze skraplaczem wyparnym — co przypomina, że pod względem mechanicznym są to standardowe urządzenia, w których jeden element przeprojektowano z myślą o wyparnym odprowadzaniu ciepła, a nie egzotyczna lub niesprawdzona kategoria produktów.

Konserwacja i uzdatnianie wody

Każdy agregat wody lodowej ze skraplaczem wyparnym wiąże się z koniecznością gospodarowania wodą, której nie ma w przypadku urządzeń chłodzonych powietrzem. Czynnik chłodniczy krąży w obiegu zamkniętym i jest oddzielony od recyrkulującej wody rozpylanej przez samą wężownicę skraplacza, dlatego ryzyko osadzania się kamienia dotyczy głównie tego zraszanego obiegu, a nie układu chłodniczego. Jednak otwarty obieg wody rozpylanej, misa zbiorcza i wyrzut powietrza przez wentylator stwarzają łącznie warunki sprzyjające emisji aerozolu. Jest to ryzyko biologiczne, a nie mechaniczne, którym należy zarządzać zgodnie z harmonogramem, zamiast pozostawiać sprawę przypadkowi.

ANSI/ASHRAE Standard 188-2021, Legionelloza: zarządzanie ryzykiem w instalacjach wodnych budynków, oraz powiązane z nim wytyczne Guideline 12-2023 to aktualne dokumenty referencyjne. Ich aktualność potwierdzono w komunikacie ASHRAE z sierpnia 2025 r., a Guideline 12 wymienia wieże chłodnicze wśród objętych nim instalacji wodnych. Skraplacze wyparne wykorzystują taki sam otwarty obieg wody rozpylanej i mechanizm wytwarzania aerozolu jak wieże chłodnicze. Nasze wytyczne inżynierskie również uwzględniają je w zakresie Standard 188 z tego powodu. Tę samą podstawę — wytwarzanie aerozolu — CDC stosuje, grupując wieże chłodnicze ze skraplaczami wyparnymi. Oznacza to, że pisemny program zarządzania wodą jest standardowym wymogiem, a nie opcjonalnym dodatkiem.

W praktyce taki program można zaplanować i uwzględnić w budżecie — obejmuje on krótką, dobrze udokumentowaną listę działań, a nie niejasne procedury: stosowanie eliminatorów unoszenia kropel o wysokiej sprawności w wyposażeniu standardowym, lokalizowanie urządzenia co najmniej 25 feet od czerpni powietrza budynku — taką odległość w wytycznych CDC dotyczących projektowania wież chłodniczych zaleca się, by ograniczyć przedostawanie się smugi kropel do instalacji wentylacyjnej budynku — automatyczne dozowanie środka dezynfekującego z pomiarem jego stężenia resztkowego zamiast dozowania ręcznego, automatyczne odprowadzanie wody z obiegu w ilości dostosowanej do tempa parowania, okresową filtrację bocznikową przy dużej ilości cząstek stałych oraz pełny cykl czyszczenia i dezynfekcji raz w roku. Ryzyko powstaje wskutek zaniedbań, a nie samej technologii. Jak powiedział Mike Silverstein, inżynier ds. marketingu skraplaczy wyparnych w Baltimore Aircoil Co., w wywiadzie dla ACHR News ponad dwie dekady temu:

„Dla wielu właścicieli skraplacz wyparny to po prostu jakaś część systemu znajdująca się gdzieś na dachu.”

— Mike Silverstein, Baltimore Aircoil Co., cytowany w ACHR News

Właśnie w urządzeniach traktowanych w ten sposób dochodzi do powstawania biofilmu i spadku stężenia środka dezynfekującego.

Perspektywy branży: co się zmienia

Za szybkim wzrostem zapotrzebowania na wyparne i hybrydowe odprowadzanie ciepła stoją jednocześnie dwa czynniki: coraz większe obciążenia chłodnicze centrów danych wynikające z rosnącej gęstości obliczeniowej związanej z AI oraz zaostrzona kontrola zużycia wody i energii w obiektach obsługujących te systemy. Firma monitorująca rynek Mordor Intelligence zalicza dwustopniowe pośrednio-bezpośrednie systemy chłodzenia wyparnego do najszybciej rozwijających się segmentów szerszej kategorii chłodzenia wyparnego. Jako przyczynę wskazuje modernizacje centrów danych i zakładów przemysłowych o wysokich zyskach ciepła w warunkach zaostrzonych wymagań dotyczących zużycia wody. Uwagę zwracać należy na stojące za tym presję regulacyjną i popyt, a nie sam wskaźnik tempa wzrostu.

Dwa konkretne wydarzenia z 2026 r. pokazują ten trend. Baltimore Aircoil Company otworzyła swój pierwszy zakład produkcyjny w Ameryce Łacińskiej, w Ciénega de Flores pod Monterrey w Meksyku. Uroczystość odbyła się 27 maja 2026 r. Firma Baltimore Aircoil Company podaje, że inwestycja jest częścią szerszej strategii rozwoju regionalnego, napędzanej urbanizacją, inwestycjami infrastrukturalnymi i rozwojem przemysłu w obu Amerykach. Z kolei 24 kwietnia 2026 r. w dokumentach regulacyjnych Munters Group poinformowano o zamówieniu na wyposażenie o wartości około SEK 2,0 billion (około $215 million według bieżących kursów wymiany). Dział Data Centre Technologies dostarczy specjalnie zaprojektowane, wysokowydajne jednostki dystrybucji chłodziwa oraz centrale klimatyzacyjne do pomieszczeń komputerowych montowane nad szafami dla amerykańskiego operatora centrum kolokacyjnego budującego fabrykę AI. Dostawy mają być realizowane od początku 2027 r. do pierwszego kwartału 2028 r. Oba wydarzenia pokazują to samo: producenci OEM urządzeń do odprowadzania ciepła zwiększają regionalne moce produkcyjne i poszerzają ofertę produktów przeznaczonych dla centrów danych, wyprzedzając wzrost popytu.

Dla użytkownika końcowego projektującego dziś nowy obiekt praktyczny wniosek nie brzmi „chłodzenie wyparne jest modne”. Moce produkcyjne i terminy dostaw w tej kategorii produktów już się wydłużają w związku z zamówieniami, dlatego należy uwzględnić je w harmonogramie projektu, zamiast zakładać, że dostawy będą dostępne w tym samym terminie co urządzenia z układem chłodzonym wyłącznie powietrzem.

Najczęściej zadawane pytania

Z każdej z powyższych sekcji warto zapamiętać jedną rzecz: ramy 4 ścieżek odprowadzania ciepła pomagają dobrać strategię skraplania, strefa różnicy temperatury termometru mokrego pozwala ocenić, jaką wartość ta strategia może przynieść w danym zakładzie, a budżet wdrożenia oparty na 3 pytaniach pomaga ustalić, czy warto w ogóle przeznaczać na nią środki.